Oplichterssyndroom. Voor slimme mensen die denken dat ze dom zijn. Tips

Wat is het oplichterssyndroom?

De slimste mensen op deze wereld lichten de boel op. Meestal zijn dat vrouwen – vrouwen die dankzij hun intelligentie en hard werken veel hebben bereikt. Ze zijn allemaal oplichters – in ieder geval, dat denken ze. Ze hebben last van het oplichterssyndroom: het gevoel dat je incompetent bent terwijl je prima werk aflevert.

Kenmerken van het oplichterssyndroom

✔️Je bent bang dat mensen die je belangrijk vindt ontdekken dat je niet goed genoeg bent.

✔️Je hebt het idee dat de successen in je privéleven en op je werk op een misverstand berusten.

✔️Als je iets hebt bereikt en daarvoor erkenning krijgt, twijfel je eraan of je dit succes kunt herhalen.

✔️Je vergelijkt je kwaliteiten vaak met mensen in je omgeving en komt dan meestal tot de conclusie dat anderen waarschijnlijk intelligenter zijn dan jij.

✔️Als je veel waardering en erkenning krijgt voor wat je hebt gedaan, ben je geneigd je prestaties niet zo serieus te nemen. Als ik het kan, dan kan iedereen dat. Daardoor leg je de lat niet alleen voor jezelf maar ook voor anderen steeds hoger.

Het oplichterssyndroom is de vloek van slimme mensen. Hoe slimmer je bent, hoe meer last je ervan hebt. 

Oplichterssyndroom is geen syndroom

Het oplichterssyndroom is eigenlijk geen syndroom. Het is ook geen stoornis en geen psychische aandoening. Dit fenomeen zou geen oplichterssyndroom moeten heten maar de oplichterservaring. Het oplichterssyndroom ervaart iedereen in meerdere of mindere mate.

Wie heeft last van het oplichterssyndroom?

Mensen die last hebben van het oplichterssyndroom kenmerken zich door:

  • hoge mate van perfectionisme
  • prestatieangst
  • lage zelfacceptatie
  • laag gevoel van omgevingscontrole
  • neuroticisme (tendens tot emotionele instabiliteit)
  • lage eigenwaarde
  • introversie
  • strenge opvoeding
  • faalangst

Let op! Je kan nog steeds zelfvertrouwen hebben en toch lijden aan het oplichterssyndroom.

Vrouwen die last hebben van het oplichterssyndroom bekleden vaak hogere functies die eerder voor mannen zijn voorbehouden. Vrouwen bereiden zich ook veel te veel voor omdat ze denken dat ze de expertise niet hebben.

75% van de vrouwen en 50% van de mannen lijden onder het oplichterssyndroom. 

Faalangst

Het meest vatbaar voor faalangst zijn mensen die iets hebben bereikt. Dat zijn dus duidelijk geen bedriegers, maar ze voelen zich wel zo. Blijken van waardering, bijv. diploma’s en complimenten kunnen ze moeilijk overtuigen. Waardering vergroot alleen de kloof tussen wat ze denken dat anderen denken en wat ze voelen. Je voelt dat je de boel aan het oplichten bent en iedereen voor de gek houdt en denkt:

“Vroeger of later val ik door de mand.”

Oplichterssyndroom en tevredenheid

Het oplichterssyndroom ondermijnt je vermogen om tevreden te zijn over wat je goed doet en waar je waardering en erkenning voor krijgt. Op het moment wanneer je last hebt van het oplichterssyndroom kunnen er twee dingen gebeuren:

✔️ Je neemt datgene wat je doet niet meer serieus – het is helemaal niet zo belangrijk of waardevol (bagatelliseren).

✔️ Je ziet niet meer aan welke persoonlijke eigenschappen je je succes te danken hebt, je schrijft je successen aan geluk toe.

Je vindt dat je niet verdient wat je krijgt. Je vreest dat het de kwestie van tijd is dat het wordt ontdekt dat je een bedrieger bent. Je hebt de neiging om uitdagingen uit de weg te gaan en je bagatelliseert je successen. Je kiest sneller voor een lagere functie omdat je vindt dat je de hogere niet verdient.

Je schrijft je successen toe aan geluk (externe factor) en falen aan gebrek aan competentie (interne factor).

Successen versus mislukkingen

Wanneer je je successen onderschat, overdrijf je snel je mislukkingen. Een fout is voor jou al snel een bewijs dat je de boel aan het oplichten bent. Je denkt dan ‘Ik ben niet goed genoeg’ en je zoekt naar bewijzen die dit bevestigen.

Omgaan met het oplichterssyndroom

De meeste mensen werken nog harder om van het oplichterssyndroom af te komen. Ze leggen de lat voor zichzelf enorm hoog en willen geen fouten maken. Een fout zou namelijk bewijzen dat je het niet kunt.

Het paradoxale is dat je op deze manier het ver kunt schoppen maar het gevoel van voldoening zal uitblijven. Het gevolg van deze tactiek is een burn-out, hoge bloeddruk of een hartinfarct.

Oplichterssyndroom overwinnen

Het oplichterssyndroom kun je echter niet overwinnen door goed te presteren. Succes kan het oplichterssyndroom juist alleen versterken. En hoewel je rationeel wel weet dat je capabel genoeg bent, bevestigt jouw gevoel dat niet. Dat komt omdat je het gevoel van angst niet met rationele argumenten kunt sussen. Je kunt het wel verzwakken met Integral Eye Movement Therapy.

Wat verder nog kan helpen, is erover praten, je innerlijke criticus aandacht geven en je gedachten uitdagen.

Lees ook stress verminderen met 1 simpele tip en download in de tips&tools compassie-oefeningen om je negatieve emoties te verzachten.

Je bent niet alleen

Helaas praten we niet over hoe we ons voelen en daarom denken we dat we de enigen zijn met het oplichterssyndroom. Je eenzaam voelen is echter erger dan gepest worden. Bij het ervaren van een isolement worden namelijk dezelfde hersengebieden geprikkeld als bij het ervaren van lichamelijke pijn. Maar jij bent niet de enige die last heeft van het oplichterssyndroom. Het probleem is dat mensen daar niet over praten en dat dus niet van elkaar weten.

Cate Blanchett vraagt zich bij iedere nieuwe film of ze het kan.

Albert Einstein vond dat hij de aandacht die hij kreeg niet verdiende. 

Anthony Hopkins vindt zichzelf een bedrieger. 

Het oplichterssyndroom zal blijven bestaan. Je kunt daar waarschijnlijk niet helemaal van genezen maar je kunt daar wel mee om leren gaan.

Vragen?

Ik ben dol op vragen, dus stel ze gerust als reactie op dit artikel. Wil je leren omgaan met het oplichterssyndroom en heftige emoties? Wellicht is een korte inzichtgevende gesprekstherapie of coaching persoonlijke ontwikkeling iets voor je? Maak een afspraak voor een kosteloos consult, bel 06-20592011 of mail naar info@dpssimply

Ik ben Dagmara Peters – psychosociaal therapeut, coach persoonlijke ontwikkeling en trainer communicatie. Ik help hardwerkende professionals met emotionele problemen, zoals stress, onzekerheid en burn-out om weer grip te krijgen op hun leven. Want als je geen grip hebt op je leven, dan leef je niet, dan word je geleefd.

Ik geloof dat je niet altijd invloed hebt op wat er om je heen gebeurt maar je hebt wel altijd invloed hoe je erop reageert. Ik kan je helpen om regisseur te worden van je leven in plaats van alleen een rol in andermans leven te spelen.

Neem dus contact met mij op en zet de eerste stap naar meer grip op je leven. Het kennismakingsgesprek is kosteloos en verplicht je tot niets.

Ik ben erkend registertherapeut en therapie bij mij wordt vergoed door zorgverzekeraars uit de aanvullende verzekering, je hebt geen verwijsbrief nodig van je huisarts en je eigen risico blijft intact.

LinkedIn
Facebook
Twitter
Follow by Email
DPS Simply

Neem controle over je leven met de gratis tools!

Je bent hier omdat je op zoek bent naar antwoorden en ik heb geen kant-en-klare antwoorden voor je maar wel vragen die je helpen om de juiste antwoorden te vinden. 

Ik ga akkoord met de Privacy Policy

Kijk nog even in je mail- of spambox om je aanmelding te bevestigen!